ಪ್ರಾಸ/ಗಣ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಸಂದೇಹಗಳು,
೧. “ಲಗಂ” ತಪ್ಪಿಸಲು ನಾಮಪದ ಹ್ರಸ್ವ ಮಾಡಬಹುದೇ?
ಉದಾ: ಶತಾನೀಕ – ಶತನೀಕ ( ಸಂಧಿ ದೋಷ ನೋಡಬೇಕೆ?)
೨. ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ, (ಉದಾ: ಚೌಪದಿಯಲ್ಲಿ) ನಾಲ್ಕೂ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಸವಿರಬೇಕೆ?
ಅ. ಮೊದಲೆರಡು ಸಾಲು / ಕೊನೆ ಎರಡು ಸಾಲು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಾಸ ಇರಬಹುದೇ?
ಉದಾ: ಅಂತು – ಬಂತು , ಅಂಕು – ಡೊಂಕು (ವೃಷಭ)
ಆ, ತಾನು – ತನ್ನಿ , ಬಾನು – ಬನ್ನಿ (ಗಜ – ಹಯ)
ಗಿಡ – ಕಾಡು – ಗುಡ್ಡ – ಗುಂಡು (ಸಿಂಹ – ಗಜ – ಹಯ – ವೃಷಭ ) ಹೀಗೆ ಬೆರಸುವಂತಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲವೇ?
ಇ. ನ – ಣ (ಅಣ್ಣ – ಬಣ್ಣ), ತ – ದ (ತಂತು – ಬಂಧು), ಶ/ಷ – ಸ (ಶಿಶು – ಹಸು), ಲ – ಳ( ಕಲಕು – ಬೆಳಕು), ಟ – ಡ (ತಟ – ದಡ) ಆದಿಪ್ರಾಸ ಸರಿಯೇ?
೩. ನೋಡಾ – ಕಾಡಿನ (ಗುರು,ಗುರು – ಗುರು,ಲಘು ) – ಗಜ
ಶಾಂತಿ – ಕಾಂತಾ ( ಗುರು,ಲಘು – ಗುರು,ಗುರು ) – ವೃಷಭ
ನನ್ನ – ನನ್ನೀ (ಗುರು,ಲಘು – ಗುರು,ಗುರು) – ಹಯ
ಈ ಪ್ರಾಸಗಳು ಸರಿಯೇ?
೪ . “ಹೊಸ / ನಡುಗನ್ನಡಕ್ಕೆ” ಹೊಂದುವ ಸುಲಭ ಛಂದೋಬದ್ಧ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ (ತ್ರಿಪದಿ/ರಗಳೆ…) ನಿಯಮಗಳನ್ನ ತಿಳಿಸಿ.
ಉಷಾರವರೇ,
೧. ನಾಮಪದ ಹೃಸ್ವಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಮಹಾಕವಿಗಳು ಮಾಡಿದ್ದಾರದರು, ಅವು ಮೇಲ್ಪ೦ಕ್ತಿಯಾಗಬಾರದು.
೨, ೩. ಹೌದು ಒ೦ದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಸ ವಿರಬೇಕು(ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟ). ಸಡಿಲಿಸಲು ನಿಯಮವಿಲ್ಲ, ಪಾಲಿಸಲು ಮಾತ್ರ 🙂
೪. ನಮ್ಮ ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿ ಲಿ೦ಕ್ – http://padyapaana.com/?page_id=773 – ನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ ನೋಡಿ.
ಇದೇ ತಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಂಡಿಯಲ್ಲಿರುವ(http://padyapaana.com/wp-content/uploads/2011/12/final-chandas.pdf) ಉದಾಹರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತಹ ನಿಯಮಗಳೇನಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಸಂಶಯ ದೂರವಾಗಬಹುದು.(ಪುಟ ೭, ಶರಭಪ್ರಾಸದ ಉದಾಹರಣೆ ಹಾಗೂ ಶರಭ,ಹಯಪ್ರಾಸಗಳ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ)
ಅಂದಹಾಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪದ್ಯ ಬಹಳ ಚನ್ನಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಸ/ಗಣ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಸಂದೇಹಗಳು,
೧. “ಲಗಂ” ತಪ್ಪಿಸಲು ನಾಮಪದ ಹ್ರಸ್ವ ಮಾಡಬಹುದೇ?
ಉದಾ: ಶತಾನೀಕ – ಶತನೀಕ ( ಸಂಧಿ ದೋಷ ನೋಡಬೇಕೆ?)
೨. ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ, (ಉದಾ: ಚೌಪದಿಯಲ್ಲಿ) ನಾಲ್ಕೂ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಸವಿರಬೇಕೆ?
ಅ. ಮೊದಲೆರಡು ಸಾಲು / ಕೊನೆ ಎರಡು ಸಾಲು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಾಸ ಇರಬಹುದೇ?
ಉದಾ: ಅಂತು – ಬಂತು , ಅಂಕು – ಡೊಂಕು (ವೃಷಭ)
ಆ, ತಾನು – ತನ್ನಿ , ಬಾನು – ಬನ್ನಿ (ಗಜ – ಹಯ)
ಗಿಡ – ಕಾಡು – ಗುಡ್ಡ – ಗುಂಡು (ಸಿಂಹ – ಗಜ – ಹಯ – ವೃಷಭ ) ಹೀಗೆ ಬೆರಸುವಂತಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲವೇ?
ಇ. ನ – ಣ (ಅಣ್ಣ – ಬಣ್ಣ), ತ – ದ (ತಂತು – ಬಂಧು), ಶ/ಷ – ಸ (ಶಿಶು – ಹಸು), ಲ – ಳ( ಕಲಕು – ಬೆಳಕು), ಟ – ಡ (ತಟ – ದಡ) ಆದಿಪ್ರಾಸ ಸರಿಯೇ?
೩. ನೋಡಾ – ಕಾಡಿನ (ಗುರು,ಗುರು – ಗುರು,ಲಘು ) – ಗಜ
ಶಾಂತಿ – ಕಾಂತಾ ( ಗುರು,ಲಘು – ಗುರು,ಗುರು ) – ವೃಷಭ
ನನ್ನ – ನನ್ನೀ (ಗುರು,ಲಘು – ಗುರು,ಗುರು) – ಹಯ
ಈ ಪ್ರಾಸಗಳು ಸರಿಯೇ?
೪ . “ಹೊಸ / ನಡುಗನ್ನಡಕ್ಕೆ” ಹೊಂದುವ ಸುಲಭ ಛಂದೋಬದ್ಧ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ (ತ್ರಿಪದಿ/ರಗಳೆ…) ನಿಯಮಗಳನ್ನ ತಿಳಿಸಿ.
ಉಷಾರವರೇ,
೧. ನಾಮಪದ ಹೃಸ್ವಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಮಹಾಕವಿಗಳು ಮಾಡಿದ್ದಾರದರು, ಅವು ಮೇಲ್ಪ೦ಕ್ತಿಯಾಗಬಾರದು.
೨, ೩. ಹೌದು ಒ೦ದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಸ ವಿರಬೇಕು(ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟ). ಸಡಿಲಿಸಲು ನಿಯಮವಿಲ್ಲ, ಪಾಲಿಸಲು ಮಾತ್ರ 🙂
೪. ನಮ್ಮ ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿ ಲಿ೦ಕ್ – http://padyapaana.com/?page_id=773 – ನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ ನೋಡಿ.
ಶರಭಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಹಯ ಪ್ರಾಸ (ಒತ್ತಕ್ಷರ ) ಬಂದಾಗ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನ ಮೊದಲಕ್ಷರ ಹ್ರಸ್ವವೇ ಇರಬೇಕೆಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘವೇ ಇರಬೇಕೆಂದಾಗಲಿ ನಿಯಮವುಂಟೆ.
*ಪತ್ರೆಯಿಲ್ಲದ ವೃಕ್ಷ*
(ಮುಕ್ತಕ)
ಸ್ತೋತ್ರವಿಲ್ಲದ ಪೂಜೆ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದ ವಿಧಿಯು
ಕ್ಷಾತ್ರವಿಲ್ಲದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡೆ ಫಲವೇನು? |
ಪುತ್ರರಿಲ್ಲದ ಯೋಗ ಭೋಕ್ತೃವಿಲ್ಲದ ಭೋಗ
ಪತ್ರೆಯಿಲ್ಲದ ವೃಕ್ಷ ತಿಳಿಯೊ ಶಾಮ ||
ಶ್ಯಾಮ ✍
ಇದು ಅಪವಾದವೇ? ದಯಮಾಡಿ ತಿಳಿಸಿ
ಇದೇ ತಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಂಡಿಯಲ್ಲಿರುವ(http://padyapaana.com/wp-content/uploads/2011/12/final-chandas.pdf) ಉದಾಹರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತಹ ನಿಯಮಗಳೇನಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಸಂಶಯ ದೂರವಾಗಬಹುದು.(ಪುಟ ೭, ಶರಭಪ್ರಾಸದ ಉದಾಹರಣೆ ಹಾಗೂ ಶರಭ,ಹಯಪ್ರಾಸಗಳ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ)
ಅಂದಹಾಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪದ್ಯ ಬಹಳ ಚನ್ನಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಯಪ್ರಾಸದಲ್ಲಿ ಆದ್ಯಕ್ಷರವು ದೀರ್ಘವಿರುವುದಿಲ್ಲ: ಸೊಕ್ಕು, ಹಗ್ಗ, ಹುಚ್ಚ, ಲಜ್ಜೆ, ತಟ್ಟೆ, ದಡ್ಡ, ಬಣ್ಣ, ಕತ್ತೆ, ಕದ್ದೆ, ಕನ್ನ, ಕಪ್ಪು, ಹಬ್ಬ, ಅಮ್ಮ, ಅಯ್ಯ, ಹಲ್ಲು, ಅವ್ವ, ದುಶ್ಶಾಸನ, ಬುಸ್ಸೆಂದು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ವಾಕ್ಕಾಯ, ವಾಗ್ಗೇಯ ಇಂಥವು ಇವೆ. ಆದರೆ ಶರಭಪ್ರಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯೂ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ: ವಕ್ರ-ಆಕ್ರಂದನ, ಪರ್ಯಾಯ-ಕಾರ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಸಂಯುಕ್ತಾಕ್ಷರದ ಪೂರ್ವಾಕ್ಷರವು ಗುರುವೇ ಆಗುವುದರಿಂದ, ಮಾತ್ರಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳಿ.
ತಮ್ಮ ಸ್ಪಂದನೆಗೆ ಅನಂತ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.
ನನ್ನ ಪದ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ತುಂಬೊಲವಿನ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು ಸರ್.
ಧನ್ಯವಾದಗಳು
ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ .ತಮ್ಮ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ವಿವರಣೆಗೆ.